In de Merwehaven van Rotterdam ligt sinds een half jaar het cruiseschip de Silja Europa. Fiets je door Delfshaven richting Schiedam, dan rijst het 14-deks schip in de verte als wit glimmend flatgebouw uit het water. Het gevaarte ligt aangemeerd in een niemandsland, tussen loodsen en garagebedrijven.
Op de Silja Europa wonen zo’n 1.500 statushouders, vluchtelingen die in Nederland mogen blijven. Elke gemeente moet een aantal van hen opnemen. Hoe groter de gemeente, hoe meer mensen. Rotterdam moest in 2023 een kleine 1.800 nieuwe inwoners verwelkomen. Maar waar laat je ze? Woningen zijn er niet. Dat ligt niet per se aan de statushouders, zij bezetten maximaal twaalf procent van de sociale huurwoningen. Maar twaalf procent is twaalf procent. De gescheiden vader, de alleenstaande moeder, de oudere die gelijkvloers wil wonen, moeten daardoor nóg langer wachten. Vandaar het schip.
De gemeente Rotterdam is erg trots op deze „creatieve oplossing”. Journalisten mochten na twee maanden komen kijken op het schip en zagen rolluiken voor de winkels, het grillrestaurant, het casino en het zwembad. Ze liepen langs de eetzaal waar bewoners drie kant-en-klare maaltijden per dag krijgen. En keken in een kleine hut met twee smalle, eenpersoons bedden. De kinderen gaan naar school en volwassenen krijgen taalles. Er zijn huiskamers met tv’s en plekken om te kaarten. Het is er behoorlijk. Maar niemand zou hier kunnen vallen over een teveel aan luxe.
Dat is niet het bijzondere aan de Silja Europa. Het bijzondere is dat er géén Rotterdammer protesteerde. Er was de afgelopen maanden boosheid over 98 asielzoekers in een hotel in Kijkduin, ophef over de mogelijkheid van 550 asielzoekers de Parkweg in Enschede, 140 asielzoekers naar Soest, een AZC in Houten, in Steenbergen, in Raamsdonk, in Leusden. Maar een schip voor 1.500 vluchtelingen kon in Rotterdam geruisloos aanleggen.
Rotterdammers zijn niet gastvrijer dan andere Nederlanders. Had de Silja Europa aangemeerd in het dure Kralingen-Oost, villawijk ’s-Gravenland, de Kop van Zuid of het chiquere Hillegersberg dan waren daar onmiddellijk petities opgestart, procedures begonnen, advocaten gezocht.
Dat gebeurt allemaal niet in de Merwehaven, die grenst aan een achterstandswijk. Dagelijks gaat vanaf de Silja Europe een bonte stoet richting Delfshaven. Mannen en vrouwen uit Syrië, Eritrea, Afghanistan, Iran, Irak. Eten hoeven ze niet te kopen, maar je kan natuurlijk niet de hele dag op een boot zitten. Vraag in café Tante Sidonia, in de winkels op de Schiedamseweg, op markt op het Visserijplein. Schip? Ligt er een schip? De verkoper van de behangwinkel: „Kijk om je heen. De mensen van zo’n scheepje vallen hier echt niet op.”
Correctie (3 januari 2024): In een eerdere versie van deze column stond dat het schip in de Merwedehaven ligt. Dit moet zijn Merwehaven en is aangepast.