‘Een gelukkig land. Er was altijd genoeg geld. Vooral voor failliete Zuid-Europese landen. Ook voor miljoenen migranten uit de hele wereld. Voor de redding van het klimaat. Veel mensen vragen zich af: wanneer houdt het op? Wij zeggen: nu. Nu is het tijd voor Duitsland.”
Met die boodschap begint Alice Weidel zaterdag haar toespraak op het partijcongres van het radicaal-rechtse Alternative für Deutschland (AfD), in het Oost-Duitse Riesa. Vlak voor haar toespraak is ze geheel naar verwachting unaniem tot bondskanselierskandidaat gekozen door de leden van het congres.
Dat congres begon twee uur later dan gepland omdat zo’n 12.000 activistische tegenstanders van AfD vanuit het hele land naar Riesa in de deelstaat Saksen trokken en blokkades en andere protesten opwierpen. Riesa is vaker het decor van AfD-congressen, al probeerde de partij het de laatste twee jaren elders: in Essen en Maagdenburg. Daar waren dusdanige verstoringen door demonstranten dat de partij nu weer terug op het ‘thuishonk’ is – maar ook daar kan de partij niet meer ongestoord vergaderen.
‘Linkse bende’
Weidel bedankte de deelnemers – voor het overgrote deel mannen – voor het trotseren van de „linkse bende”, en de politie voor de bescherming tegen de „roodgelakte nazi’s”. En ze bedankt Elon Musk, die het congres live uitzendt op X en die eerder die week op datzelfde medium met haar in gesprek ging. De Tesla-voorman mengt zich de laatste weken intensief in de Europese politiek. Zo sprak hij in een veelbesproken en omstreden opiniestuk in een Duitse krant zijn steun uit aan AfD en kondigde hij een mogelijke miljoenendonatie aan. Het bondje tussen de twee is niet vanzelfsprekend: AfD is tegen elektrische auto’s (en was ook tegen de bouw van een Tesla-fabriek in Duitsland) en sommige AfD’ers moeten weinig hebben van Amerika.

Volgens congresdeelnemer en AfD-lid David (40) denkt Amerika „op sommige punten anders dan wij”, maar wist Weidel de belangrijkste punten voor AfD naar voren te brengen. „Migratie, grensbewaking en economie.” Ook de 59-jarige Peter denkt er zo over: „De visies van AfD en Musk komen niet altijd overeen. Laat ik het zo zeggen: Musk vliegt naar de maan, Weidel niet. Maar het was gewoon een goed gesprek tussen twee mensen.”
In haar toespraak richtte Weidel haar pijlen op de gevallen ‘stoplichtcoalitie’ van sociaaldemocraten, liberalen en groenen en kregen ook de leiders van de christendemocraten stevige kritiek. Zij leveren volgens de AfD-leider al jaren slecht werk in de Duitse deelstaten, hebben het verkiezingsprogramma van AfD „gestolen” en Duitse paspoorten „in de uitverkoop” gezet. Verder herhaalt Weidel plannen om een andere koers te varen op het gebied van energiebeleid. Het AfD is tegen windmolens en vóór Russisch gas via de Nord Stream-pijpleiding, wil kolencentrales openen en uit het EU-klimaatverdrag.
Minachting voor het land
Als het over migratie gaat – het thema dat misschien wel het grootste deel van haar toespraak beslaat – schuwt ze de zondebokretoriek niet. „Wie verwoest onze binnensteden? Wie valt ambulancemedewerkers, brandweer en politie aan? Wie toont minachting voor het land dat hen moet beschermen?” Dat zijn buitenlanders, volgens haar, en dus wil AfD „naar het voorbeeld van Nederland en Hongarije” uit het Europese asielsysteem stappen (beide landen willen een uitzonderingspositie van Europese asielwetten).
AfD stevent volgens de peilingen af op een tweede plaats, ruim achter CDU/CSU
Weidel spreekt van „grootschalige terugkeeroperaties”, en „als dat remigratie moet heten, dan heet dat remigratie”. Die term, remigratie, is zelfs binnen AfD onderwerp van discussie: gematigder leden geven de voorkeur aan de term Rückführung (terugkeer).
De kansen van de 45-jarige politica lijken op voorhand klein te zijn. AfD stevent volgens de peilingen weliswaar af op een tweede plaats, ruim achter CDU/CSU en vóór regeringspartij SPD van bondskanselier Olaf Scholz, maar andere partijen willen niet met de partij samenwerken.
Zaterdag werd ook duidelijk dat huidig bondskanselier Scholz door zijn SPD opnieuw is aangewezen als partijleider en kanselierskandidaat. Op 23 februari gaan de Duitsers naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen.
m.m.v. Daan Hooiveld
